Το πρώτο άναμμα του τζακιού είναι μια από τις ωραιότερες στιγμές του φθινοπώρου. Πίσω από τη φλόγα όμως δουλεύει αθόρυβα η καμινάδα, που απομακρύνει καπνό και αέρια έξω από το σπίτι.

Και μάλιστα, αν δεν τη φροντίσετε, μπορεί να μετατραπεί από σύμμαχο σε κίνδυνο.

Σε αυτόν τον οδηγό η ομάδα του Καξηρή, σας εξηγεί κάθε πότε χρειάζεται καθαρισμός καμινάδας, ποια σημάδια δεν πρέπει να αγνοήσετε, πόσο κοστίζει και τι μπορείτε να κάνετε μόνοι σας.

Τι είναι ο καθαρισμός καμινάδας;
Ο καθαρισμός καμινάδας είναι η μηχανική αφαίρεση της καπνιάς, του κρεόζωτου, της στάχτης και των εμποδίων από το εσωτερικό του καπναγωγού ενός τζακιού ή μιας ξυλόσομπας. Γίνεται με ειδικές βούρτσες και εύκαμπτες ράβδους, χωρίς χημικά, ώστε ο καπνός να βγαίνει ελεύθερα και να μην υπάρχει κίνδυνος φωτιάς.

Συνήθως περιλαμβάνει και την εστία, τον θόλο, το τάμπερ (κλαπέτο) και τον έλεγχο του καπέλου στην κορυφή της καμινάδας.

Γιατί είναι απαραίτητος ο καθαρισμός καμινάδας;
Κάθε φορά που καίτε ξύλα, πίσσα, ρητίνη και καπνιά κολλάνε στα τοιχώματα της καμινάδας. Με τον καιρό σχηματίζουν το κρεόζωτο, ένα μαύρο, κολλώδες και πολύ εύφλεκτο στρώμα.

Κίνδυνος φωτιάς στην καμινάδα
Μια σπίθα αρκεί για να ανάψει το κρεόζωτο. Η φωτιά μέσα στην καμινάδα μπορεί να ξεπεράσει τους 1.000°C, να ραγίσει τα τοιχώματα και να περάσει στη στέγη ή στο υπόλοιπο σπίτι.

Μονοξείδιο του άνθρακα
Μια καμινάδα φραγμένη από καπνιά, φύλλα ή φωλιές πουλιών δεν «τραβάει». Τότε ο καπνός και το μονοξείδιο του άνθρακα, ένα άοσμο και αόρατο αέριο, γυρίζουν μέσα στο σπίτι, κάτι ιδιαίτερα βλαβερό.

Λιγότερη θερμότητα, περισσότερα ξύλα
Με βρώμικη καμινάδα η φωτιά ανάβει δύσκολα, το σπίτι γεμίζει καπνό και οι τοίχοι μαυρίζουν. Οπότε καταλήγετε να καίτε περισσότερα ξύλα για λιγότερη ζέστη. Αν θέλετε το σπίτι να κρατά καλύτερα τη ζέστη του τζακιού, δείτε εδώ τον οδηγό μας για το πώς να μειώσετε την απώλεια θερμότητας από το σπίτι.

Φθορά της κατασκευής
Τα υπολείμματα και η υγρασία φθείρουν με τον χρόνο τα πυρότουβλα και τα στοιχεία της καμινάδας και μια επισκευή κοστίζει πολύ περισσότερο από έναν ετήσιο καθαρισμό.

Κάθε πότε χρειάζεται καθαρισμός καμινάδας;
Ποια εποχή; Η καλύτερη στιγμή είναι την άνοιξη, μόλις κλείσει η σεζόν, ή στις αρχές του φθινοπώρου, πριν το πρώτο άναμμα. Επίσης, τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο τα συνεργεία έχουν τη μεγαλύτερη ζήτηση, οπότε προγραμματίστε το ραντεβού σας από νωρίς.

Ο βασικός κανόνας είναι ένας καθαρισμός τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο, είτε έχετε συμβατικό τζάκι είτε ενεργειακό ή ξυλόσομπα. Η συχνότητα ανεβαίνει ανάλογα με το πόσο και πώς το χρησιμοποιείτε.

Αξίζει οπότε να δούμε τις ανάγκες καθαρισμού, ανάλογα και τη χρήση σας:

Περιστασιακή χρήση
Αν ανάβετε το τζάκι μόνο μερικά Σαββατοκύριακα τον χειμώνα, ο καθαρισμός της καμινάδας αρκεί κάθε ένα με δύο χρόνια. Καλό είναι όμως να κάνετε κάθε χρόνο έναν οπτικό έλεγχο με φακό, για να βεβαιωθείτε ότι δεν έχει μαζευτεί καπνιά ή κάποιο εμπόδιο.

Τακτική χρήση
Αν καίτε πάνω από έναν τόνο ξύλα τον χρόνο, η καμινάδα χρειάζεται καθαρισμό μία φορά τον χρόνο. Είναι η πιο συνηθισμένη περίπτωση για σπίτια όπου το τζάκι λειτουργεί ως βασική ή συμπληρωματική θέρμανση.

Καθημερινή χρήση όλο τον χειμώνα
Όταν το τζάκι ή η ξυλόσομπα ανάβει κάθε μέρα, το κρεόζωτο μαζεύεται πιο γρήγορα. Σε αυτή την περίπτωση προγραμματίστε δύο καθαρισμούς τον χρόνο, έναν πριν και έναν στη μέση ή στο τέλος της σεζόν.

Συχνό ψήσιμο ή καύση πεύκου
Αν ψήνετε συχνά στο τζάκι ή καίτε πεύκο, χρειάζονται επίσης δύο καθαρισμοί τον χρόνο. Τα λίπη από το ψήσιμο και η ρητίνη του πεύκου κολλάνε στα τοιχώματα και αυξάνουν σημαντικά την καπνιά.

Μετά από φωτιά στην καμινάδα ή αγορά σπιτιού με τζάκι
Αν είχατε φωτιά στην καμινάδα ή μόλις αγοράσατε σπίτι με τζάκι, ο καθαρισμός και ο έλεγχος πρέπει να γίνουν αμέσως, πριν το επόμενο άναμμα. Έτσι εντοπίζονται έγκαιρα ρωγμές, φθορές ή παλιά υπολείμματα που δεν φαίνονται με γυμνό μάτι και πρέπει να αποκατασταθούν.

7 σημάδια ότι η καμινάδα σας θέλει άμεσα καθαρισμό
Καπνός μπαίνει στο σαλόνι όταν ανάβετε τη φωτιά.
Η φωτιά ανάβει δύσκολα ή σβήνει γρήγορα.
Έντονη μυρωδιά κάπνας στο σπίτι, ακόμα και με σβηστό τζάκι, κυρίως όταν βρέχει.
Μαύρα σημάδια στον τοίχο ή στο ταβάνι πάνω από το τζάκι.
Μαύρα κομμάτια ή σκόνη πέφτουν στην εστία.
Το στρώμα στα τοιχώματα ξεπερνά τα 3-4 χιλιοστά ή είναι γυαλιστερό σαν πίσσα (ελέγξτε το κοιτώντας μέσα στην καμινάδα με δυνατό φακό, πάντα με σβηστό και κρύο τζάκι)
Ακούτε βουητό ή τριξίματα μέσα στην καμινάδα, που μπορεί να σημαίνουν φωτιά. Σε αυτή την περίπτωση σβήστε την εστία και καλέστε το 199.
Πώς γίνεται ο καθαρισμός καμινάδας
Ο σωστός καθαρισμός γίνεται μόνο μηχανικά, με εργαλεία, και όχι με χημικά.

Προστασία χώρου: το τζάκι κλείνεται με ειδικό κάλυμμα ή νάιλον, ώστε η σκόνη να μη βγει στο σαλόνι.
Καθαρισμός εστίας: αφαιρούνται στάχτη και υπολείμματα, ιδανικά με σκούπα στάχτης.
Βούρτσισμα καπναγωγού: ειδικές βούρτσες σε εύκαμπτες ράβδους περνούν όλο το μήκος της καμινάδας. Σε ίσια καμινάδα ο καθαρισμός γίνεται από κάτω προς τα πάνω, χωρίς ανέβασμα στην ταράτσα. Σε καμινάδα με γωνίες γίνεται από πάνω προς τα κάτω.
Γωνίες, θόλος και τάμπερ: καθαρίζονται τα σημεία όπου μαζεύεται περισσότερη καπνιά.
Έλεγχος: ελέγχονται το καπέλο, οι ρωγμές και η ροή του αέρα.
FAQ – Συχνές Ερωτήσεις
Q.1: Πόσο κοστίζει ο καθαρισμός καμινάδας;

Στην Αττική ο καθαρισμός της καμινάδας τζακιού κοστίζει συνήθως 25-50 €. Το ενεργειακό τζάκι έχει συνήθως επιπλέον χρέωση περίπου 10 €, ενώ ψηλές ή καμπύλες καμινάδες και καπναγωγοί πολυκατοικίας τιμολογούνται μετά από αυτοψία.

Q.2: Τι είναι το κρεόζωτο και γιατί είναι επικίνδυνο;

Το κρεόζωτο είναι ένα μαύρο, κολλώδες υπόλειμμα από πίσσα και καπνιά που κολλά στα τοιχώματα της καμινάδας όταν καίγονται ξύλα. Είναι πολύ εύφλεκτο και μπορεί να προκαλέσει φωτιά μέσα στην καμινάδα με θερμοκρασίες πάνω από 1.000°C.

Q.3: Χρειάζεται καθαρισμό και η καμινάδα ενεργειακού τζακιού ή ξυλόσομπας;

Ναι. Κάθε τζάκι ή σόμπα που καίει ξύλα, ενεργειακό ή συμβατικό, δημιουργεί κρεόζωτο και χρειάζεται καθαρισμό καμινάδας τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο.

Q.4: Τα χημικά κούτσουρα καθαρισμού αντικαθιστούν τον καθαρισμό καμινάδας;

Όχι. Τα χημικά προϊόντα μπορεί να μαλακώσουν μέρος της καπνιάς, αλλά δεν την αφαιρούν. Ο σωστός καθαρισμός καμινάδας γίνεται μηχανικά, με βούρτσες και ράβδους.

Q.5: Τι κάνω αν πάρει φωτιά η καμινάδα;

Κλείστε το τάμπερ και τις εισόδους αέρα αν μπορείτε με ασφάλεια, απομακρύνετε όλους από το σπίτι και καλέστε αμέσως την Πυροσβεστική στο 199. Μην ρίξετε νερό στην εστία. Πριν ξανανάψετε το τζάκι, ζητήστε έλεγχο της καμινάδας από επαγγελματία.